تعریف خلاقیت

خلاقیت فرآیندی است که قابل توسعه و بهسازی است، هرکس تاحدی خلاقیت دارد، ولی همچون بسیاری از توانایی‌ها و استعدادها برخی از افراد از میزان خلاقیت بالاتری برخوردار هستند. برخی افراد در محیطی رشد و تحصیل می‌کنند، که زمینه بروز خلاقیت بیش از دیگران برای آن‌ها فراهم‌شده است. آن­‌ها آموخته‌­اند که خلاقانه فکر کننده، خلاقانه عمل کنند .

تعاریف خلاقیت از دیدگاه نظریه‌پردازان

  • خلاقیت را یک تفکر واگرا به‌صورت دستیابی به رهیافت‌های جدید برای حل مسئله تعریف می‌کند. (گیلفورد 1962)
  • خلاقیت همان تمایل و ذوق ایجاد­گری است که در همه افراد و در همه سنین به‌طور بالقوه وجود دارد و با محیط اجتماعی فرهنگی پیوستگی مستقیم و نزدیکی دارد. (بودو 1978)
  • خلاقیت شکستن و دوباره ساختن دانش خود درباره‌ی یک موضوع و به دست آوردن بینش جدید نسبت به ماهیت آن است. (پروکتور 1999)
  • خلاقیت خارج شدن از قالب‌های ذهنی و کشف چیزهای جدید و معنی‌دار است. (ریکاردز 1997)
  • خلاقیت بیشتر یک فعالیت فکری و ذهنی است. (فرنودیان 1370)
  • خلاقیت به‌کارگیری توانایی‌های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است. (رضاییان 1373)

به‌صورت کلی خلاقیت (CREATIVITY) را می‌توان هنر و توانایی دستیابی به ایده‌های جدید برای کشف و حل مسائل و رفع موانع تعریف کرد.

نظریه‌های حوزه خلاقیت

    1- نظریه تحلیل عوامل گیلفورد

   یکی از صاحب‌نظرانی که در بحث ماهیت و اندازه‌گیری خلاقیت مطالعه و پژوهش‌های بسیاری را انجام داده است.

   به نظر وی هوش 120 عامل و توانایی مختلف را شامل می‌شود که تنها حدود 50 عامل آن شناخته‌شده است. این توانایی‌ها به دودسته اصلی عوامل مربوط به حافظه و عوامل مربوط به تفکر دسته‌بندی می‌شوند، که سهم عوامل مربوط به تفکر خیلی زیاد است.

    1-1 ابعاد اساسی خلاقیت ازنظر گیلفورد

  • حساس بودن در برابر مسئله
  • سیالیت
  • اصالت داشتن
  • انعطاف‌پذیری
  • سنتز کردن
  • تحلیل کردن
  • تسلط
  • تعریف مجدد

2- نظریه رشد روانی –اجتماعی اریکسون

نظریه رشد روانی – اجتماعی توسط اریکسون ارائه‌شده است که رابطه میان شخصیت و گستره اجتماع و فرهنگ را نشان می‌دهد.

8 مرحله را برای رشد تعریف می‌کند که از ابتدای تولد شروع‌شده و تا کهن‌سالی ادامه میابد:

  • مرحله اول : تولد تا یک‌سالگی (اعتماد در برابر بی‌اعتمادی)
  • مرحله دوم: یک تا سه‌سالگی (خودمختاری در برابر شرم  و شک) 
  • مرحله سوم : سه تا پنج‌سالگی (نوآوری و ابتکار در برابر احساس گناه)
  • مرحله چهارم: شش تا یازده‌سالگی (کوشایی در برابر حقارت)
  • مرحله پنجم: یازده‌سالگی تا پایان نوجوانی( هویت‌یابی در برابر سردرگمی هویت)
  • مرحله ششم : 21 سالگی تا 40 سالگی (صمیمیت در برابر انزوا و گوشه‌گیری)
  • مرحله هفتم: 40 سالگی تا 65 سالگی (تولید در برابر رکود)
  • مرحله هشتم: بالای 65 سال (تمامیت و یکپارچگی در برابر ناامیدی پریشانی)

3-نظریه نوآفرینی یا بدیعِ پردازی گوردون

این روش بر این اعتقاد است که افراد بهتر از قبل می‌توانند کار کنند و خلاق باشند، اگر آن‌ها درک کنند که خلاقیت چگونه کار می‌کند؟

گوردون این ادعا را داشت که می‌توان با یکسری تمرین‌های گروهی، خلاقیت را آموزش و توسعه داد.

1-3 فرضیه‌های گوردن در روش نوآفرینی

  • فرآیند خلاقانه می‌تواند توصیف و تدریس شود.
  • فرایندهای اختراع در هنرها و علوم مشابه هستند توسط همان فرایندهای روان‌شناختی هدایت می‌شوند.
  • خلاقیت فردی و گروهی مشابه است.

گوردون بر این موضوع اصرار می‌ورزد که در خلاقیت بعد عاطفی از بعد عقلی و نامعقول از معقول بیشتر است، پس، باید برای بروز خلاقیت، عناصر نامعقول و عاطفی به‌صورت دقیق درک شوند و با انتقال عناصر عاطفی و ناخودآگاه به سطح آگاهی و کنترل آن‌ها زمینه بروز خلاقیت را بیش از گذشته ایجاد کرد.

منبع:

  • فرادرس
READ  تومَن

خلاقیت فردیمقالات

تعریف خلاقیتخلاقیتفرضیه‌های گوردننظریه رشد روانینظریه‌های حوزه خلاقیت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *